Szanowni Państwo, Młode Pedagożki i Młodzi Pedagodzy,
przed nami XXXIX Letnia Szkoła Młodych Pedagogów i Pedagożek im. Marii Dudzikowej organizowana przez Komitet Nauk Pedagogicznych Polskiej Akademii Nauk wraz z Przewodniczącą prof. dr hab. Agnieszką Cybal-Michalską. Gospodarzem Szkoły jest Wydział Nauk Humanistycznych i Społecznych, Akademii Marynarki Wojennej w Gdyni na czele z Panem Dziekanem prof. dr hab. Jerzym Kojkołem. Kierowniczkami naukowymi LSMPiP są prof. dr hab. Maria Czerepaniak-Walczak i dr hab. Ewa Bochno, prof. UZ.
LSMPiP odbędzie się w dniach 13 – 18 września 2026 w Gdyni.
Celem Letnich Szkół jest wspieranie i stymulowanie rozwoju naukowego młodych badaczek i badaczy, w ramach którego tworzone są okazje do uzupełniania i pogłębiania wiedzy, wzbogacania własnego warsztatu badawczego, a także możliwości debiutów naukowych oraz promowania interesujących koncepcji i odkryć. Ważne jest również tworzenie warunków sprzyjających autentycznej integracji środowiska, pracy w dobrej atmosferze i zacieśnianiu więzi międzypokoleniowych. Zajęcia odbywają się w kilku, wypróbowanych już formach, a więc poprzez wykłady, dyskusje panelowe, warsztaty i prezentacje naukowe zaproszonych gości – autorytetów w dziedzinie nauk humanistycznych i społecznych, rozmowy i konsultacje z nimi, problemowe seminaria w małych grupach, wizyty studyjne, wystąpienia i prezentacje dorobku młodej kadry naukowej.
Specyfikę tegorocznej Letniej Szkole nada jej tytuł:
Navigare necesse est.
Pedagogika w warunkach polikryzysów, napieć i niepewności
Obserwowane i doświadczane warunki zrównoważonego rozwoju, relacji społecznych i zjawisk natury kierują uwagę pedagożek i pedagogów na polikryzysy, napięcia i niepewności w sferze kosmicznej, globalnej, regionalnej, lokalnej i osobistej. Żyjemy w czasie nakładających się na siebie równocześnie różnych kryzysów: wojen, uchodźctwa, autorytaryzmów, kryzysu klimatycznego, informacyjnego, kryzysów dotyczących wykluczenia społecznego, samotności i innych będących w synergii z nimi różnorodnych napięć osobistych. Generuje to istnienie pokolenia polikryzysowego – generacji żyjącej w warunkach konieczności poszukiwania i odpowiedzialnego wybierania dróg radzenia sobie z nimi i w nich, gotowości i otwartości na punkt zwrotny w relacjach społecznych i w edukacji.
Problematyka tegorocznej Szkoły skupiona jest na pedagogicznych kontekstach bezpieczeństwa osobowego i zbiorowego, na odkrywaniu możliwości wykorzystania indywidualnych i wspólnotowych potencjałów w procesach rozwoju osoby i zmiany społecznej oraz w rozwijaniu teorii wspierających/wyjaśniających te procesy. Niezbędne jest poszerzanie podejść badawczych umożliwiających gromadzenie danych i ich interpretowanie z poszanowaniem etyki. To wymaga odwagi w stosowaniu multimodalnych modeli badań.
Włączenie tematyki wielowymiarowych kryzysów, napięć i niepewności do badań, procesów kształcenia i wychowania wzbudza refleksję nad teorią i praktyką rozwijania postaw otwartości na relacje między tym, co oswojone, udomowione i tym, co nieznane. Sytuacja wymaga zupełnie innego zestawu wartości, a nie tylko technokratycznych rozwiązań. Pedagogika i edukacja nie rozwiążą wszystkiego, ale mogą dać kompas, ułatwić nawigowanie w warunkach polikryzysów, w świecie gwałtownych zmian – geopolitycznych, technologicznych, kulturowych i środowiskowych.
Pedagogiczne poszukiwania (z)orientowane są na holistyczne podejście, rozpoznające wzajemne związki i zależności między bezpiecznym środowiskiem, zrównoważonym rozwojem oraz inkluzywnym i sprawiedliwym społeczeństwem, ze spojrzeniem na dzisiejsze kryzysy środowiskowe, upadek demokracji i erozja sensu nie jako na przeszkody lecz szanse na ponowne zdefiniowanie tego, co może i powinna robić pedagogika jako nauka i edukacja jako działanie.
W polu zainteresowania uczestniczek i uczestników tegorocznej LSMPiP i jako przedmiot naszych dyskusji mieszczą się między innymi takie zagadnienia jak:
- perspektywy teoretyczne i dyskursy pozwalające i pomagające dostrzegać oraz rozumieć dziejące się sprawy i przewidywać ich następstwa w wymiarze indywidualnym i zbiorowym, wzbudzające ciekawość, ale nie strach;
- perspektywy filozoficzne oraz praktyki społeczne i edukacyjne wyjaśniające i wspierające bycie w świecie algorytmów;
- zaangażowanie pedagogiki i edukacji w realizację zasad sprawiedliwości w dostępie do dóbr, bezpiecznego środowiska społecznego i naturalnego;
- praktyki edukacyjne i polityki oświatowe wspierające poczucie bezpieczeństwa egzystencjalnego i podmiotowego dobrostanu w warunkach kryzysów osobowych i zbiorowych, próby przebudowy świata, przeorganizowania lokalnej i globalnej produkcji i konsumpcji;
- inicjatywy globalne i lokalne zorientowane na wspieranie osób i grup doświadczających zagrożenia i deprywacji w efekcie zagrożeń życia i zdrowia wywołanych faktami i zjawiskami (geo)politycznymi, autorytaryzmami i nacjonalizmami;
- koncepcje i działania kształtujące i wzmacniające odporność na dezinformacje i uproszczenia w opisach rzeczywistości realnej i wirtualnej;
- podejścia badawcze w poznawaniu i zmienianiu postaw wobec synergicznych napięć i niepewności doświadczanych w biegu życia, na każdym etapie rozwoju i na każdym poziomie edukacji;
Każde z tych zagadnień stanowi przedmiot analizy i interpretacji w perspektywie pedagogicznej. Zgodnie z ideą LSMPiP w polu zainteresowania jest interdyscyplinarne podejście uwzględniające analizy z wielu perspektyw teoretycznych i praxis z uwzględnieniem szerokiego horyzontu temporalnego, aksjologicznego i metodologicznego.
Jak zawsze Letnia Szkoła Młodych Pedagogów i Pedagożek jest okazją do uczenia się w czasie wykładów i warsztatów prowadzonych przez Mistrzynie i Mistrzów, konsultacji z nimi, prezentacji pomysłów i zamierzeń badawczych rówieśników, a także w nieformalnych interakcjach, w tym również o charakterze ludycznym.
Serdecznie zapraszamy Młode Badaczki i Młodych Badaczy do udziału w Letniej Szkole. Prosimy o upowszechnienie w Państwa środowisku informacji o tegorocznej Szkole.
Kierowniczki Naukowe XXXVII LSMPiP
prof. dr hab. Maria Czerepaniak-Walczak; dr hab. Ewa Bochno, prof. UZ
Sekretarz XXXIX LSMPiP Dziekan Wydziału Nauk
Prezydentka Forum Młodych Pedagogów Humanistycznych i Społecznych,
przy KNP PAN kadencji 2025/2026 Akademii Marynarki Wojennej
dr Monika Popow prof. dr hab. Jerzy Kojkoł